Zhou.html



Ten artykuł dotyczy dynastii w starożytnych Chinach. Zobacz też: północna dynastia Zhou z VI wieku n.e. oraz Wu Zetian (VII/VII w. n.e.) i Wu Sangui (XVII w. n.e.), którzy również używali nazwy dynastia Zhou.

Historia Chin
STAROŻYTNOŚĆ
Trzech Czcigodnych i Pięciu Cesarzy
Dynastia Xia 2100–1600 p.n.e.
Dynastia Shang 1600–1046 p.n.e.
Dynastia Zhou 1045–256 p.n.e.
Zachodnia Dynastia Zhou
Wschodnia Dynastia Zhou     Okres Wiosen i Jesieni     Okres Walczących Królestw
CESARSTWO
Dynastia Qin 221 p.n.e.–206 p.n.e.
Dynastia Han 206 p.n.e.–220 n.e.
Zachodnia Dynastia Han
Dynastia Xin
Wschodnia Dynastia Han
Epoka Trzech Królestw 220–280
Wei • Shu • Wu
Dynastia Jin 265–420
Zachodnia Dynastia Jin	Szesnaście Królestw 304–439
Wschodnia Dynastia Jin
Dynastie Południowe i Północne 420–589
Dynastia Sui 581–618
Dynastia Tang 618–907
( Dynastia Zhou 690–705 )
Pięć Dynastii i Dziesięć Królestw 907–960	Dynastia Liao 907–1125
Dynastia Song 960–1279
Północna Dynastia Song		Xixia
Południowa Dynastia Song	Jin
Dynastia Yuan 1271–1368
Dynastia Ming 1368–1644
Dynastia Qing 1644–1911
WSPÓŁCZESNOŚĆ
Republika Chińska 1912–1949
Chińska Republika Ludowa (Chiny kontynentalne) 1949–obecnie	Republika Chińska (Tajwan) 1949–obecnie
Powiązane artykuły  Język chiński Sztuka chińska Architektura Chin
Ten szablon: pokaż • dyskusja • edytuj

Cywilizacja chińska w okresie rządów Zachodniej Dynastii Zhou

Dynastia Zhou (1022 - 256 p.n.e.) – dynastia rządząca Chinami po dynastii Shang, a przed dynastią Qin. Jej rządy cechowała rosnąca rola feudałów, którzy w Okresie Wiosen i Jesieni doprowadzili do powstania ponad 100 małych państewek. W końcowych latach panowania Zhou nasiliły się tendencje unifikacyjne, które doprowadziły do zjednoczenia Chin na drodze podboju.

W okresie Zhou zaczęto w Chinach wytapiać żelazo i dokonano wielu innych wynalazków. Epokę cechował bezprecedensowy rozkwit filozofii, który położył podwaliny pod m.in. konfucjanizm i taoizm. pismo przeszło ewolucję od form początkowych do form bardziej skomplikowanych, bliskich dzisiejszemu pismu.

Panowanie dynastii Zhou dzieli się na okresy:

• Zachodnia Dynastia Zhou (1100-771 p.n.e.) – okres względnej stabilności politycznej;
• Wschodnia Dynastia Zhou (770-256 p.n.e.) – słabnąca rola władców i rosnąca rola panów feudalnych;
  • Okres Wiosen i Jesieni (770-476 p.n.e.) – okres rozbicia na ponad 100 małych dzielnic, zakończony wyłonieniem się 7 państw;
  • Okres Walczących Królestw (475-221 p.n.e.) – okres walki 7 królestw o supremację;

edytuj Ważniejsze wynalazki i odkrycia

• W VI w. p.n.e. wynaleziono żelazny pług oraz uprawę szeregową (W Europie stosowana dopiero od XVIII w. ne.);
• Między VI a V w. p.n.e. zaczęto konstruować pierwsze latawce; wynalazek dotarł do Europy w XVI wieku.
• W VI w. p.n.e. odlewano dzwony strojone;
• W V w. p.n.e. prowadzono tzw. poszukiwania geobotaniczne, tj. wykorzystanie roślin do wykrywania złóż minerałów;
• W IV w. p.n.e. wytapiano żeliwo;
• W IV w. p.n.e. stosowano miech tłokowy obustronnego działania, który przyspieszył rozwój metalurgii;
• W IV w. p.n.e. używano ropy naftowej i gazu ziemnego w charakterze paliwa; do surowców dowiercano się kiedy szukano solanek;
• W IV w. p.n.e. budowano już pierwsze kompasy, a w III w. p.n.e. przyrządy tarczowe i wskazówkowe, m.in. kompas geomantyczny;
• W IV w. p.n.e. w dziele Mocjusza zostaje sformułowana pierwsza zasada dynamiki newtonowskiej: "Zatrzymanie ruchu jest spowodowane przeciwną siłą [...] Jeśli nie ma przeciwnej siły [...] ruch nigdy nie zostanie zatrzymany. Jest to tak pewne, jak to, że wół nie jest koniem".
• W IV w. p.n.e. stosowano już trujące gazy bojowe;
• W IV w. p.n.e. pojawia się kusza;
• W IV-III w. p.n.e. wynaleziono uprząż szorową, dużo efektywniejszą niż stosowana wówczas na Zachodzie uprząż podgardlnikowo-popręgowa; uprząż szorowa przyczyniła się do wynalezienia w Chinach chomąta
• W III w. p.n.e. tworzono pierwsze mapy plastyczne

edytuj Historia

Od XII do III w. p.n.e. Chinami rządzili królowie dynastii Zhou, przy czym od 770 p.n.e. faktyczną władzę, w podzielonym na lenna państwie, sprawowali wodzowie feudalni, zwani hegemonami. W czasach tych, obejmujących tzw. Epokę Wiosen i Jesieni oraz Epokę Walczących Królestw, trwały nieustanne waśnie i wojny domowe. Mimo to nadal rozwijały się gospodarka rolna oraz miasta, jako ośrodki władzy administracyjnej, handlu i rzemiosła. Około 600 p.n.e. zostało w Chinach wprowadzone do użytku żelazo, którego zastosowanie do wyrobu narzędzi rolniczych pozwoliło na dalsze rozwinięcie produkcji żywności.

Dynastia Zhou upadła ostatecznie w 256 p.n.e.. W latach 230 - 221 p.n.e. władca państwa Qin podbił wszystkie państwa chińskie i zjednoczył po raz pierwszy kraj w jednolity organizm państwowy, mianując się Pierwszym Cesarzem dynastii Qin - Qin Shihuangdi.

Jakby w kontraście i sprzeciwie do istniejących nietolerancyjnych stosunków społecznych, często cechujących się przemocą i okrucieństwem, na początku V wiek p.n.e. powstała nauka filozoficzna, zwana od imienia twórcy, konfucjanizmem, która głosiła humanitaryzm, poszanowanie tradycji i hierarchii w społeczeństwie, sprawiedliwość społeczną, idee zjednoczenia państwa. Głosiła też, że człowiek jest z natury dobry i że społeczeństwo powinno być rządzone przez mędrców. Była to nauka przede wszystkim o sposobie sprawowania władzy oraz ustalająca normy etyczno-moralne, jakie powinny obowiązywać w życiu społecznym.

Przez prawie trzy stulecia konfucjanizm nie zyskał jednakże szerszego uznania, a nawet był okresowo ostro potępiany (palenie ksiąg konfucjańskich w czasie dynastii Qin). Dopiero za dynastii Han, to jest od 206 p.n.e. stał się on doktryną filozoficzną i religią państwową Chin feudalnych, a do dziś stanowi ważny element chińskiej kultury duchowej.

edytuj Zachodnia Dynastia Zhou

edytuj Wschodnia Dynastia Zhou

edytuj Królowie Dynastii Zhou

edytuj Bibliografia

• R. Temple, Geniusz Chin, Ars Polona, Warszawa, 1994, str. 110-115